ARTYKUŁY
Polaryzacja polityczna może być definiowana i mierzona na różne sposoby. Jednym z jej rodzajów jest polaryzacja ideologiczna – określony wzorzec przekonań, opinii i wartości istniejący w danym społeczeństwie. Polaryzacja ideologiczna może być rozumiana jako radykalizacja opinii (np. poglądów na osi lewica – prawica), silniejsze związki między różnymi przekonaniami politycznymi (np. postawami wobec aborcji i podatków) lub wzrastające powiązanie przekonań politycznych z początkowo "apolitycznymi" kwestiami czy praktykami (np. stosowaną dietą). Innym rodzajem polaryzacji politycznej jest polaryzacja elit - wysoki poziom dystansu ideologicznego między partiami i wysoki poziom homogeniczności ideologicznej wewnątrz partii. Ostatni rodzaj polaryzacji politycznej – polaryzacja afektywna – obejmuje tendencję do negatywnego postrzegania oponentów politycznych i pozytywnego postrzegania członków politycznej grupy własnej.
Choć badania nad polaryzacją polityczną są bardzo rozległe, można zidentyfikować w nich pewne ograniczenia. Niewystarczający wydaje się przepływ wiedzy pomiędzy politologią, socjologią i psychologią społeczną. Podobnie jak w badaniach nad działaniami zbiorowymi, mamy do czynienia z czymś na kształt Wieży Babel, której budowniczowie nie są w stanie współpracować, gdyż posługują się różnymi językami. Brak przepływu wiedzy pomiędzy dyscyplinami odpowiedzialny jest m.in. za nie w pełni ustalone relacje pomiędzy różnymi rodzajami polaryzacji politycznej. Innym problemem dostępnej literatury jest niedobór badań eksperymentalnych, które pozwoliłyby na wnioskowanie o przyczynowości. Wreszcie, niektóre zjawiska związane z polaryzacją polityczną (np. zmęczenie konfliktem politycznym lub wrogość wobec osób niegłosujących) nie przyciągnęły dotąd uwagi badaczek i badaczy.
Niniejszy projekt ma na celu uzupełnienie tych luk. Opierając się na wynikach wcześniejszych badań i teoriach z zakresu psychologii społecznej, politologii i socjologii, sądzimy, że polaryzacja polityczna jest związana z:
a) treścią i strukturą systemów przekonań politycznych;
b) postrzeganiem postaw przeciwników politycznych jako nieracjonalnych, opartych na emocjach i narzuconych z zewnątrz;
c) normami społecznymi,
d) rodzajem identyfikacji z własną grupą polityczną i
e) właściwościami systemów politycznych.
Jako metody depolaryzacji wskazujemy
a) ustrukturyzowany, oparty na szacunku kontakt z oponentami politycznymi,
b) zwiększanie świadomości pozytywnych postaw grupy obcej wobec grupy własnej i
c) zwiększanie przekonania, że ludzie i grupy mogą się zmieniać, a ich właściwości (np. przekonania) nie są dane raz na zawsze.
Uważamy również, że zmęczenie konfliktem politycznym prowadzi do wycofania się z polityki a wrogość wobec niegłosujących jest najwyższa u osób, które konflikt polityczny postrzegają jako starcie sił dobra i zła.
Grantodawca
Narodowe Centrum Nauki
NUMER PROJEKTU
2023/49/B/HS6/02460
LATA REALIZACJI
2024-2027
KWOTA
2 216 635 PLN
O PROJEKCIE
WYSTĄPIENIA KONFERENCYJNE
INNE FORMY UPOWSZECHNIANIA WYNIKÓW
Winter Seminar
EASP
Raport z badań
Wywiad z Maciejem Górskim w Gazecie Wyborczej
Wypowiedź dla portalu XYZ.